Móng bè là gì? Cấu tạo, đặc điểm và lưu ý trong thiết kế thi công

Móng bè là gì?

Móng bè là loại móng nông, trong đó toàn bộ tải trọng công trình được truyền xuống nền đất thông qua một bản móng bê tông cốt thép lớn, trải rộng dưới toàn bộ diện tích xây dựng hoặc phần lớn diện tích công trình.

Khác với móng đơn hay móng băng chỉ đỡ từng cột hoặc từng dải cột, móng bè liên kết toàn bộ hệ cột – tường – lõi cứng thành một khối thống nhất. Nhờ đó, tải trọng được phân bố đều hơn lên nền đất, giúp giảm áp lực tập trung và hạn chế hiện tượng lún lệch.

Trong thực tế, móng bè thường được áp dụng cho:

• Công trình cao tầng
• Nhà có tầng hầm
• Công trình xây dựng trên nền đất yếu
• Nhà phố có mật độ cột dày
• Nhà xưởng, công trình công nghiệp tải trọng lớn

Cấu tạo của móng bè

Tùy theo quy mô công trình, điều kiện địa chất và giải pháp thiết kế, móng bè có thể có nhiều biến thể khác nhau. Tuy nhiên, về cơ bản, cấu tạo móng bè gồm các thành phần chính sau:

1. Lớp bê tông lót móng

Đây là lớp bê tông mác thấp (thường M100–M150), dày khoảng 100mm, được đổ trực tiếp lên nền đất đã được xử lý.
Chức năng của lớp bê tông lót:

• Tạo mặt phẳng sạch để thi công cốt thép
• Ngăn đất nền lẫn vào bê tông kết cấu
• Hạn chế mất nước xi măng khi đổ bê tông móng

2. Bản móng bè bê tông cốt thép

Đây là bộ phận quan trọng nhất của móng bè, có nhiệm vụ trực tiếp tiếp nhận và phân phối tải trọng công trình.
Bản móng thường có:

• Chiều dày từ 300–1000mm (tùy tải trọng và địa chất)
• Bố trí thép lớp trên – lớp dưới
• Gia cường thép tại vị trí chân cột, vách chịu lực

Trong các công trình lớn, bản móng có thể được thiết kế dạng bản đặc, bản sườn, hoặc bản kết hợp dầm móng để tăng khả năng chịu lực.

3. Dầm móng (nếu có)

Một số thiết kế móng bè sử dụng hệ dầm móng chạy theo trục cột nhằm:

• Tăng độ cứng tổng thể của móng
• Giảm chiều dày bản móng
• Phân phối lại nội lực hợp lý hơn

Dầm móng thường đặt âm trong bản móng, tạo thành hệ kết cấu bản – dầm làm việc đồng thời.

4. Thép chờ cột và vách

Thép chờ có nhiệm vụ liên kết móng với kết cấu thân phía trên. Việc bố trí thép chờ cần chính xác tuyệt đối về:

• Vị trí tim cột
• Cao độ
• Chủng loại và số lượng thép

Sai lệch ở giai đoạn này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn bộ kết cấu phía trên.

Có những loại móng bè nào?

Tùy vào hình thức cấu tạo, móng bè được chia thành nhiều loại khác nhau:

Móng bè bản phẳng

Đây là dạng đơn giản nhất, chỉ gồm một bản bê tông cốt thép phẳng. Loại móng này phù hợp với công trình có tải trọng không quá lớn và nền đất tương đối đồng đều. Ưu điểm là thi công nhanh, kết cấu đơn giản, nhưng nhược điểm là độ cứng không cao nếu nhịp cột lớn.

Móng bè có dầm

Dạng móng này kết hợp bản móng và dầm chịu lực, giúp phân bố tải trọng tốt hơn. Đây là lựa chọn phổ biến cho nhà nhiều tầng, nhà phố xây san sát hoặc công trình có mật độ cột lớn.

Móng bè kết hợp cọc

Trong trường hợp nền đất quá yếu, móng bè có thể kết hợp với cọc để tạo thành móng bè - cọc. Khi đó, tải trọng công trình được chia sẻ giữa bản móng và hệ cọc, giúp giảm lún và tăng độ ổn định cho công trình cao tầng.

Ưu và nhược điểm của móng bè

Để biết móng bè có phải loại móng nhà phù hợp với công trình sắp thi công của bạn, điều quan trọng là bạn cần nắm được đặc điểm nổi bật của loại móng này, bao gồm những ưu và nhược điểm nào.

Ưu điểm

• Đây là giải pháp tốt nhất cho những công trình với thiết kế có tầng hầm, bể vệ sinh, bồn chứa, kho hay hồ bơi.
• Đặc biệt thích hợp cho các công trình nhỏ như nhà cấp 4, nhà từ 1 tầng, 2 tầng đến 3 tầng vì nó có chi phí thấp và thời gian thi công nhanh chóng.
• Nên xây ở những khu vực có mật độ xây dựng thấp, ít chịu tác động 2 chiều khi gần các công trình lân cận.

Nhược điểm

• Móng bè rất dễ bị lún không được đều, lún bị lệch do lớp địa chất bên dưới có thể bị thay đổi tại các vị trí lỗ khoan, lúc này sẽ xuất hiện vết nứt và công trình bị giảm tuổi thọ.
• Không phải địa chất hay địa hình nào cũng áp dụng được.
• Chiều sâu đặt móng nông nên có thể xảy ra một số vấn đề như độ ổn định do tác động của sự thoát nước ngầm và động đất.

Những lưu ý quan trọng trong thiết kế móng bè

Khảo sát địa chất

Thiết kế móng bè không thể tách rời khảo sát địa chất. Các thông số như sức chịu tải của đất, mô đun biến dạng, mực nước ngầm và độ lún cho phép cần được xác định chính xác. Thiếu hoặc đánh giá sai địa chất có thể dẫn đến thiết kế móng không phù hợp, gây lún vượt giới hạn cho phép.

Kiểm soát lún tổng và lún lệch

Không chỉ kiểm tra khả năng chịu tải, kỹ sư thiết kế còn phải tính toán độ lún tổng thể và lún không đều. Trong nhiều trường hợp, nền đất vẫn chịu được tải nhưng độ lún vượt ngưỡng cho phép sẽ gây nứt kết cấu và hư hỏng hoàn thiện.

Bố trí cốt thép hợp lý

Cốt thép trong móng bè phải được bố trí đúng vị trí chịu lực, đảm bảo lớp bảo vệ và neo nối theo tiêu chuẩn. Việc bố trí thép thiếu hoặc sai vị trí có thể dẫn đến nứt sớm dù bê tông đạt mác thiết kế.

Thi công móng bè đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ từ khâu chuẩn bị mặt bằng, xử lý nền đất đến đổ và bảo dưỡng bê tông. Do diện tích móng lớn, việc đổ bê tông cần được tổ chức liên tục, hạn chế tối đa mạch ngừng. Công tác bảo dưỡng cũng đặc biệt quan trọng nhằm tránh nứt do co ngót và chênh lệch nhiệt.

Phân biệt móng bè và móng băng

Nhiều người thường dễ bị nhầm lẫn giữa móng băng và móng bè. Để phân biệt được 2 loại móng này, bạn cần lưu ý một số ưu và nhược điểm của mỗi loại:

Như vậy, móng bè là giải pháp móng hiệu quả cho nhiều công trình xây dựng hiện đại, đặc biệt trong điều kiện nền đất yếu và tải trọng lớn. Tuy chi phí đầu tư ban đầu cao, nhưng nếu được thiết kế và thi công đúng kỹ thuật, móng bè mang lại độ ổn định lâu dài, giảm rủi ro hư hỏng và tiết kiệm chi phí sửa chữa về sau. Để biết thêm thông tin chi tiết, hoặc mua thép chất lượng để thi công móng nhà, bạn đọc vui lòng liên hệ:

CÔNG TY CỔ PHẦN THÉP VÀ THƯƠNG MẠI HÀ NỘI

• Trụ sở chính: Km14 - QL 6 - Phường Phú Lãm - Quận Hà Đông - TP Hà Nội
• Hotline: 02433 504 735 / 02433 530 724
• Fax: 02433 519 720
• Website: Thephanoi.com.vn
• Email: info.thephanoi@gmail.com/ contact.thephanoi@gmail.com