Những nguyên tắc quan trọng khi bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng

Dầm móng nhà 2 tầng là gì?

Dầm móng nhà 2 tầng là cấu kiện bê tông cốt thép được bố trí nằm ngang ở cao độ móng, có nhiệm vụ liên kết các móng lại với nhau và truyền - phân phối tải trọng từ toàn bộ ngôi nhà 2 tầng xuống nền đất một cách ổn định.

Nói cách đơn giản, dầm móng chính là “xương sống liên kết” của hệ móng, giúp công trình đứng vững, hạn chế lún nứt và biến dạng theo thời gian.

Tầm quan trọng của việc bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng đúng cách

Dầm móng là bộ phận trung gian giữa móng và hệ khung chịu lực phía trên (cột - dầm - sàn). Nhiệm vụ chính của dầm móng là liên kết các móng đơn, móng băng, phân bố đều tải trọng công trình xuống nền đất và hạn chế tối đa hiện tượng lún không đều. Do đó, việc bố trí thép dầm móng đúng cách mang lại nhiều lợi ích quan trọng như:

• Đảm bảo khả năng chịu lực cho công trình: Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép, thép trong dầm móng chịu vai trò chính trong việc chịu kéo và chịu uốn. Nếu bố trí thiếu thép, sai vị trí hoặc không đủ chiều dài neo, dầm móng sẽ không đủ khả năng chịu lực, dẫn đến nứt gãy khi công trình chịu tải lâu dài.
• Hạn chế nứt móng, nứt tường: Nhà 2 tầng thường có tải trọng lớn hơn nhà cấp 4. Khi dầm móng không được gia cường thép hợp lý, các khu vực chịu lực tập trung rất dễ phát sinh vết nứt chân tường, nứt sàn tầng 1.
• Tăng tuổi thọ và ổn định của nhà ở: Một hệ dầm móng được bố trí thép chuẩn kỹ thuật có thể giúp công trình ổn định hàng chục hoặc vài chục năm, ngay cả trong điều kiện nền đất yếu hoặc chịu tác động của môi trường như mưa nhiều, mực nước ngầm cao.
• Tiết kiệm chi phí sửa chữa: Chi phí xử lý lún móng, nứt dầm sau khi hoàn thiện công trình thường cao gấp nhiều lần so với việc đầu tư đúng ngay từ đầu. Do đó, bố trí thép dầm móng chuẩn là cách tiết kiệm thông minh và bền vững.

Kết cấu thép dầm móng nhà 2 tầng

Trước khi tìm hiểu về nguyên tắc bố trí thép dầm móng của nhà 2 tầng, bạn cần nắm được kết cấu cơ bản của chúng.

Kết cấu thép dầm móng nhà 2 tầng là tổ hợp các thanh thép chịu lực được bố trí theo nguyên tắc kỹ thuật chặt chẽ, kết hợp với bê tông để tạo thành một cấu kiện bê tông cốt thép có khả năng chịu uốn, chịu cắt và phân phối tải trọng từ toàn bộ công trình xuống hệ móng và nền đất. Đây là bộ phận làm việc trong điều kiện khắc nghiệt (ẩm, tiếp xúc đất, tải trọng lớn), vì vậy yêu cầu về kết cấu thép dầm móng luôn cao hơn so với các dầm ở phía trên.

Về cơ bản, kết cấu thép dầm móng nhà 2 tầng gồm ba thành phần chính, mỗi thành phần đảm nhiệm một vai trò riêng nhưng liên kết chặt chẽ với nhau để tạo nên khả năng chịu lực tổng thể.

Thép dọc chịu lực

Là thành phần quan trọng nhất của dầm móng. Thép dọc có nhiệm vụ chịu kéo và chịu uốn khi dầm móng làm việc dưới tác động của tải trọng công trình. Trong nhà 2 tầng, tải trọng truyền xuống móng tương đối lớn nên thép dọc thường được bố trí ở cả phía trên và phía dưới dầm, thay vì chỉ bố trí một lớp như ở các cấu kiện chịu lực nhỏ. 

Các thanh thép này chạy liên tục suốt chiều dài dầm, đảm bảo khả năng truyền lực đồng đều, hạn chế hiện tượng võng, nứt dầm hoặc phá hoại cục bộ. Thông thường, thép dọc sử dụng mác thép có cường độ cao như CB400-V hoặc CB500-V, với số lượng và đường kính được tính toán cụ thể trong hồ sơ thiết kế kết cấu.

Thép đai dầm móng

Thép đai dầm móng đóng vai trò gia cường và ổn định toàn bộ khung thép. Thép đai có nhiệm vụ giữ cố định vị trí các thanh thép dọc, đồng thời chống nứt xiên do lực cắt phát sinh tại các vị trí chịu lực lớn, đặc biệt là khu vực gần chân cột. 

Trong dầm móng nhà 2 tầng, thép đai thường được bố trí dày hơn so với dầm sàn, với khoảng cách đai được siết chặt tại các vùng nguy hiểm để tăng độ an toàn. Các đai thép phải được bẻ móc đúng kỹ thuật, bao kín thép dọc, giúp dầm móng làm việc ổn định trong suốt vòng đời công trình.

Thép neo liên kết

Một thành phần không thể thiếu trong kết cấu thép dầm móng nhà 2 tầng là thép neo liên kết với cột. Đây là hệ thống thép giúp liên kết chặt chẽ dầm móng với cột bê tông cốt thép phía trên, đảm bảo tải trọng từ cột được truyền trực tiếp xuống dầm và móng mà không bị gián đoạn. 

Thép neo thường được chờ sẵn từ dầm móng lên cột, với chiều dài neo đảm bảo theo tiêu chuẩn kỹ thuật, tránh hiện tượng tuột thép hoặc phá hoại tại nút giao cột - dầm móng, vốn là vị trí chịu lực phức tạp nhất trong toàn bộ kết cấu.

Bên cạnh các loại thép chính, kết cấu thép dầm móng nhà 2 tầng còn phải đảm bảo lớp bê tông bảo vệ thép đạt yêu cầu. Do dầm móng nằm sát nền đất và thường xuyên chịu tác động của độ ẩm, nước ngầm và môi trường xâm thực, lớp bê tông bảo vệ có vai trò chống ăn mòn cốt thép, duy trì khả năng chịu lực lâu dài.

Những nguyên tắc bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng

Nguyên tắc bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng sẽ dựa theo phương thẳng dọc và phương ngang như sau: phần momen dương của cốt thép dầm chịu dọc kéo AS được đặt tại phần phía dưới, phía trên chính bố trí phần momen âm. Tại những vùng đã tính toán đặt cốt thép, ta nên ưu tiên đặt cốt thép ở nơi diện tích momen lớn nhất.

Bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng theo chiều dọc

Nguyên tắc bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng theo tiết diện dọc sẽ bao gồm: bố trí thép dầm conson 2m, bố trí thép cốt, thép dầm nhịp 7m, nguyên tắc bố trí cốt thép dầm móng chung, bố trí thép dầm sàn và thép dầm chính.

Nguyên tắc chung

• Cốt thép dọc chịu lực kéo As được bố trí ở phía trên vùng lực mômen âm, ngược lại ở phía dưới vùng lực mômen dương
• Cốt thép được bố trí ở tiết diện có momen lớn nhất

Tối ưu tiết diện và giảm số lượng thanh thép

• Có thể cắt bớt hoặc uốn thanh thép để tối ưu tiết diện và giảm số lượng thanh thép.
• Lưu ý phải đảm bảo số lượng cốt thép còn lại đủ khả năng chịu lực momen uốn ở các vị trí thẳng góc hoặc có độ nghiêng.
• Cần đảm bảo phần cốt thép chịu lực chắc chắn ở đầu mỗi thanh.

Nguyên tắc bố trí thép dầm móng độc lập

• Bố trí thép độc lập là phương pháp bố trí cốt thép dầm móng tại từng vị trí gối hoặc nhịp bằng những thanh thẳng. Phương pháp này có ưu điểm là linh hoạt trong bố trí và lựa chọn cốt thép, thi công thuận tiện. Tuy nhiên, phương pháp này không đạt được tối ưu về chi phí xây dựng.
• Cốt thép độc lập là những thanh thép thẳng có thể uốn tại vị trí đầu mút để tạo thành cốt thép xiên. Cốt thép độc lập được bố trí dựa theo khả năng chịu lực cắt. Độ dài đơn neo của cốt thép độc lập là 5⊘.

Số lượng cốt thép ở mỗi hàng tại nhịp bên, trên gối và nhịp giữa có thể khác nhau. Số lượng cốt thép được xác định dựa trên kết quả tính toán chịu lực của dầm móng.

Bố trí thép dầm giao nhau

Nguyên tắc chung khi bố trí bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng giao nhau, cần uốn các thanh chịu lực momen dương ở phần giữa nhịp lên phía trên để tạo thành cốt thép chịu lực momen âm. Khi uốn các thanh thép xiên này, cần đảm bảo các yếu tố sau:

• Cân xứng tại các mặt phẳng đứng
• Tạo thành cốt thép chịu lực momen âm
• Không uốn chéo cốt thép

Bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng theo chiều ngang

Trong quá trình bố trí, cần xác định khả năng chịu lực mô men uốn của dầm bê tông cốt thép trên một tiết diện thẳng góc và đáp ứng các điều kiện và yêu cầu đặc biệt của hệ thống khung giằng trong một số trường hợp công trình đặc biệt.

Bố trí cốt thép chịu lực

• Khoảng cách giữa 2 thanh thép chịu lực phải lớn hơn 0,05%.
• Nếu dầm rộng hơn 100mm, khoảng cách giữa 2 thành thép ở dưới phải lớn hơn đường kính thép và không nhỏ hơn 25mm.
• Neo nối cốt thép phải đảm bảo mật độ không vượt quá tiêu chuẩn an toàn của vùng kết cấu dầm không chịu lực uốn lớn.

Xác định đường kính cốt thép dọc dầm

• Đường kính của cốt thép chịu lực dao động từ 12-25mm.
• Ở vị trí dầm chính, có thể chọn thép đường kính 32mm để bố trí.
• Không được chọn loại thép có đường kính lớn hơn 1/10 toàn bộ chiều rộng của dầm.

Khoảng hở cốt thép sử dụng để bố trí trong dầm

Trong nguyên tắc bố trí thép dầm móng, khoảng hở của cốt thép bố trí được hiểu là khoảng cách thống thủy và giá trị này không được nhỏ hơn trị số lớn và không được lớn hơn đường kính của cốt thép.

• Khoảng cách của phần cốt thép nằm dưới là 25mm
• Khoảng cách của phần cốt thép phía trên là 30mm
• Nếu như sắp xếp cốt thép thành 2 hàng thì hàng phía trừ 2 hàng phía dưới cùng phải lớn hơn 50mm. Cần chú ý không nên đặt cốt thép tại vị trí khe hở hàng dưới mà phải đặt ở vị trí hàng trên
• Nếu bạn thi công đổ bê tông bằng đầm dùi thì khoảng hở cốt thép giữa những lớp ở phía trên phải đảm bảo đầm dùi được đút lọt qua

Bố trí phần giao nhau của cốt thép dầm

Tại vị trí giao nhau của cốt thép dầm sẽ tạo thành điểm vuông góc giữa dầm chính và dầm sàn. Cốt thép ở những vị trí này có thể bị vướng vào nhau, nhất là đối với các thanh thép ở phía trên. Vì thế mà cốt thép dầm chính phải nằm phía dưới với cốt thép dọc của dầm sàn.

5 lưu ý quan trọng khi bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng

Tuân thủ tuyệt đối bản vẽ thiết kế kết cấu

Việc bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng phải dựa hoàn toàn trên hồ sơ thiết kế kết cấu đã được tính toán bởi kỹ sư chuyên môn. Mỗi công trình có tải trọng, khẩu độ, số tầng và điều kiện địa chất khác nhau nên số lượng, đường kính và cách bố trí thép dầm móng cũng không thể áp dụng một cách máy móc. 

Tự ý thay đổi số lượng thép, giảm đường kính hoặc điều chỉnh vị trí thép so với bản vẽ có thể làm mất cân bằng khả năng chịu lực, tiềm ẩn nguy cơ lún, nứt móng sau thời gian ngắn sử dụng.

Đảm bảo chất lượng và chủng loại thép sử dụng

Thép sử dụng cho dầm móng nhà 2 tầng phải đúng mác thép, đúng chủng loại theo yêu cầu thiết kế và có nguồn gốc rõ ràng. Dầm móng là cấu kiện chịu lực chính, làm việc lâu dài trong môi trường ẩm nên nếu sử dụng thép kém chất lượng, thép không đạt cường độ hoặc bị gỉ sét nặng sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng chịu lực của toàn bộ hệ móng.

Bố trí đúng vị trí và đảm bảo lớp bê tông bảo vệ thép

Một trong những lỗi phổ biến khi bố trí thép dầm móng nhà 2 tầng là đặt thép quá sát mép bê tông hoặc bị xô lệch trong quá trình đổ bê tông. Điều này khiến lớp bê tông bảo vệ không đủ chiều dày, làm thép dễ bị ăn mòn, đặc biệt trong điều kiện ẩm ướt dưới nền móng.

Vì dầm móng nằm sát đất, lớp bê tông bảo vệ thép cần được đảm bảo dày hơn so với các cấu kiện phía trên. Việc kê thép đúng cao độ, sử dụng con kê bê tông và cố định khung thép chắc chắn trước khi đổ bê tông là yêu cầu bắt buộc để dầm móng làm việc ổn định và bền lâu.

Không cắt xén, thay đổi thép trong quá trình thi công

Trong thực tế thi công nhà dân, việc cắt bớt thép, nối thép không đúng quy định hoặc thay thế bằng thép nhỏ hơn thiết kế vẫn còn xảy ra nhằm tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, đây là sai lầm nghiêm trọng vì dầm móng nhà 2 tầng chịu tải trọng lớn và làm việc liên tục trong suốt vòng đời công trình.

Bất kỳ sự thay đổi nào về số lượng, chiều dài neo hay đường kính thép đều có thể làm giảm khả năng chịu uốn và chịu cắt của dầm móng. Nếu bắt buộc phải điều chỉnh trong quá trình thi công, cần có sự chấp thuận và tính toán lại của kỹ sư kết cấu để đảm bảo an toàn.

Giám sát chặt chẽ trước và trong khi đổ bê tông móng

Giai đoạn bố trí thép và chuẩn bị đổ bê tông là thời điểm quan trọng nhất đối với dầm móng nhà 2 tầng. Trước khi đổ bê tông, cần kiểm tra kỹ toàn bộ khung thép về số lượng, vị trí, khoảng cách đai, chiều dài neo và độ chắc chắn của mối buộc.

Việc giám sát chặt chẽ giúp phát hiện sớm các sai sót như thiếu thép, đặt sai cao độ hoặc thép bị xê dịch, từ đó kịp thời điều chỉnh. Khi bê tông đã đổ và đông cứng, mọi lỗi kỹ thuật gần như không thể khắc phục triệt để, gây ảnh hưởng lâu dài đến độ an toàn và ổn định của công trình.

Mua thép xây dựng uy tín, giá rẻ ở đâu?

Bên cạnh việc bố trí thép đúng kỹ thuật, lựa chọn nhà cung cấp thép uy tín cũng là yếu tố quyết định chất lượng dầm móng nhà 2 tầng.

Nếu bạn chưa biết mua thép xây dựng ở đâu chất lượng và giá tốt thì Công ty Cổ phần Thép và TM Hà Nội là đơn vị đáng để bạn tin tưởng lựa chọn vì:

• Phân phối thép xây dựng chính hãng: Hòa Phát, Việt Nhật, Việt Úc…
• Cung cấp đầy đủ CO, CQ theo lô hàng
• Giá cả cạnh tranh, ổn định theo thị trường
• Giao hàng nhanh, đúng tiến độ công trình

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, công ty cổ phần Thép và TM Hà Nội không chỉ cung cấp sản phẩm mà còn tư vấn kỹ thuật phù hợp cho từng loại công trình nhà ở, nhà phố, nhà 2 tầng, 3 tầng…

• Trụ sở chính: Km14 - QL 6- Phường Phú Lương- Quận Hà Đông- TP Hà Nội
• ĐT: 02433 504 735 / 02433 530 724 - Fax: 02433 519 720
• Website: http://www.thephanoi.com.vn
• Email: info.thephanoi@gmail.com
• contact.thephanoi@gmail.com